Το 1931 ο Κωνσταντίνος Καβάφης έγραψε ένα ποίημα για την αλαζονεία, τον πολιτισμό και τα τυφλά σημεία των νικητών. Διάβασέ το μία φορά, και μιλά για παλιούς προμηθευτές που κοιμούνται μέσα σε μια επανάσταση. Διάβασέ το ξανά, και μιλά για εμάς.

Ελληνικά

«Ἀλέξανδρος Φιλίππου καὶ οἱ Ἕλληνες πλὴν Λακεδαιμονίων» —

Μπορούμε κάλλιστα να φαντασθούμε
πως θ’ αδιαφόρησαν παντάπασι στην Σπάρτη
για την επιγραφήν αυτή. «Πλὴν Λακεδαιμονίων»,
μα φυσικά. Δεν ήσαν οι Σπαρτιάται
για να τους οδηγούν και για να τους προστάζουν
σαν πολυτίμους υπηρέτας. Άλλωστε
μια πανελλήνια εκστρατεία χωρίς
Σπαρτιάτη βασιλέα γι’ αρχηγό
δεν θα τους φαίνονταν πολλής περιωπής.
Α βεβαιότατα «πλὴν Λακεδαιμονίων».

Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται.

Έτσι, πλην Λακεδαιμονίων στον Γρανικό·
και στην Ισσό μετά· και στην τελειωτική
την μάχη, όπου εσαρώθη ο φοβερός στρατός
που στ’ Άρβηλα συγκέντρωσαν οι Πέρσαι:
που απ’ τ’ Άρβηλα ξεκίνησε για νίκην, κι εσαρώθη.

Κι απ’ την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία,
την νικηφόρα, την περίλαμπρη,
την περιλάλητη, την δοξασμένη
ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά,
την απαράμιλλη: βγήκαμ’ εμείς·
ελληνικός καινούριος κόσμος, μέγας.

Εμείς· οι Αλεξανδρείς, οι Αντιοχείς,
οι Σελευκείς, κι οι πολυάριθμοι
επίλοιποι Έλληνες Αιγύπτου και Συρίας,
κι οι εν Μηδία, κι οι εν Περσίδι, κι όσοι άλλοι.
Με τες εκτεταμένες επικράτειες,
με την ποικίλη δράσι των στοχαστικών προσαρμογών.
Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά
ώς μέσα στην Βακτριανή την πήγαμεν, ώς τους Ινδούς.

Για Λακεδαιμονίους να μιλούμε τώρα!

— Κ.Π. Καβάφης, «Στα 200 π.Χ.» (1931)

English

"Alexander, son of Philip, and the Greeks except the Lacedaimonians…"

We can very well imagine
how completely indifferent the Spartans would have been
to this inscription. "Except the Lacedaimonians"—
naturally. The Spartans
weren’t to be led and ordered around
like precious servants. Besides,
a pan-Hellenic expedition without
a Spartan king in command
was not to be taken very seriously.
Of course, then, "except the Lacedaimonians."

That’s certainly one point of view. Quite understandable.

So, "except the Lacedaimonians" at Granikos,
then at Issus, then in the decisive battle
where the terrible army
the Persians mustered at Arbela was wiped out:
it set out for victory from Arbela, and was wiped out.

And from this marvelous pan-Hellenic expedition,
triumphant, brilliant in every way,
celebrated on all sides, glorified
as no other has ever been glorified,
incomparable, we emerged:
the great new Hellenic world.

We the Alexandrians, the Antiochians,
the Selefkians, and the countless
other Greeks of Egypt and Syria,
and those in Media, and Persia, and all the rest:
with our far-flung supremacy,
our flexible policy of judicious integration,
and our Common Greek Language
which we carried as far as Bactria, as far as the Indians.

Talk about Lacedaimonians after that!

— C.P. Cavafy, "In the Year 200 B.C." (1931)

Η Πρώτη Ανάγνωση: Πλην Λακεδαιμονίων

Τον Μάρτιο του 2026 μπορούμε να ξαναγράψουμε την επιγραφή του Καβάφη σχεδόν χωρίς κόπο:

«Οι προγραμματιστές, οι μηχανικοί και ολόκληρος ο κλάδος της τεχνολογίας, πλην WordPress.»

Το WordPress τρέχει το 43% του διαδικτύου. Είναι η Σπάρτη του ίντερνετ εδώ και δύο δεκαετίες: κυρίαρχο, αυτάρκες, πεπεισμένο ότι τίποτα σημαντικό δεν μπορεί να συμβεί χωρίς αυτό. Μια παγκόσμια εκστρατεία χωρίς το WordPress στην αρχηγία; Δεν θα τους φαινόταν πολλής περιωπής.

Και όμως.

Πλην WordPress στην επανάσταση της ΤΝ. Πλην WordPress όταν οι agents άρχισαν να χτίζουν εφαρμογές μέσα από συνομιλία. Πλην WordPress όταν το vibe coding μετέτρεψε μια ιδέα προϊόντος σε εγκατεστημένο σύστημα μέσα σε ένα απόγευμα. Πλην WordPress όταν ολόκληρη η έννοια του «χτίζω έναν ιστότοπο» άρχισε να μοιάζει με το να ζητάς από κάποιον να φτιάξει ιππήλατη άμαξα το 1910.

Οι παραλληλισμοί με τους Σπαρτιάτες του Καβάφη είναι ακριβείς. Οι Σπαρτιάτες δεν αρνήθηκαν την εκστρατεία του Αλεξάνδρου επειδή ήταν αδύναμοι. Αρνήθηκαν επειδή πίστευαν ότι ο δικός τους τρόπος ήταν ο μόνος σοβαρός. Είχαν κερδίσει αιώνια δόξα στις Θερμοπύλες, χάνοντας. Είχαν ορίσει τη στρατιωτική αριστεία επί αιώνες. Μια εκστρατεία με αρχηγό έναν Μακεδόνα νεόκοπο; Κάτω από την αξιοπρέπειά τους.

Το WordPress δεν θα αγνοήσει εντελώς την ΤΝ· κανένας παλιός προμηθευτής δεν έχει αυτή την πολυτέλεια. Το να βιδώσεις όμως μια κλήση API προς το LLM της προτίμησης του χρήστη πάνω σε μια εικοσάχρονη αρχιτεκτονική δεν είναι προσαρμογή. Είναι καλλωπιστική χειρονομία. Ένα μοναδικό, λαχανιασμένο, μισόκαρδο βήμα που δεν αλλάζει τίποτα θεμελιώδες. Ο πόλεμος των CMS κερδήθηκε. Η δημοσίευση στο διαδίκτυο ορίστηκε. Η ιδέα ότι ολόκληρο το παράδειγμα μπορεί να μετατοπιστεί από κάτω; Όχι σοβαρή. Όχι ακόμη.

«Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται.»

Κι έτσι, πλην WordPress, ο κόσμος προχώρησε. React, Next.js, serverless αρχιτεκτονικές, headless πλατφόρμες CMS, frontends παραγόμενα από ΤΝ, agentic ροές που μπορούν να στήσουν ολόκληρη εφαρμογή από μια συνομιλία. Οι Πέρσες της παλιάς πολυπλοκότητας σαρώθηκαν, όχι στα Άρβηλα, αλλά σε χίλια κανάλια Slack και αποθετήρια GitHub όπου οι προγραμματιστές σταμάτησαν αθόρυβα να επιλέγουν τον παλιό τρόπο.

Το WordPress δεν είναι μόνο του σε αυτό. Βάλε στη θέση του οποιονδήποτε παλιό προμηθευτή που μπέρδεψε την κυριαρχία στην αγορά με μόνιμη σημασία. Τους γίγαντες του εταιρικού λογισμικού που χρεώνουν εξαψήφια ποσά για ό,τι κάνει τώρα ένας agent ΤΝ σε λεπτά. Τις συμβουλευτικές εταιρείες που πουλάνε μεθοδολογία όταν ο πελάτης μπορεί πλέον να παραδώσει το προϊόν πριν γραφτεί η πρόταση. Τους προμηθευτές κυβερνοασφάλειας που ακόμη πουλάνε ανίχνευση βάσει υπογραφών σε έναν κόσμο πολυμορφικών επιθέσεων παραγόμενων από ΤΝ.

Είναι όλοι Σπαρτιάτες τώρα. Περήφανοι. Ικανοί. Άσχετοι με την εκστρατεία.

Η Δεύτερη Ανάγνωση: Βγήκαμ' Εμείς

Τώρα διάβασε το ποίημα ξανά. Όχι ως σχόλιο για τους Σπαρτιάτες. Ως σχόλιο για εμάς.

«Κι απ' την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία, την νικηφόρα, την περίλαμπρη, την περιλάλητη, την δοξασμένη ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά, την απαράμιλλη: βγήκαμ' εμείς· ελληνικός καινούριος κόσμος, μέγας.»

Άκου τον ρυθμό. Τη συσσώρευση των υπερθετικών. Νικηφόρα. Περίλαμπρη. Περιλάλητη. Δοξασμένη. Απαράμιλλη. Ο Καβάφης τα στοιβάζει σκόπιμα, υπερβολικά, μέχρι ο έπαινος να γίνει ο ίδιος προειδοποίηση.

Τώρα άκου εμάς.

Βγήκαμ' εμείς: οι AI-native κατασκευαστές, οι vibe coders, οι υβριδικές ομάδες ανθρώπου-μηχανής, οι agents, οι prompt engineers, ο καινούριος κόσμος. Πήγαμε την καινούρια κοινή μας λαλιά, όχι τα ελληνικά, αλλά την Python, όχι την Κοινή, αλλά το prompt, ως μέσα στη Βακτριανή, ως τους Ινδούς. Ως την άκρη του ίδιου του διαστήματος.

Για WordPress να μιλούμε τώρα!

Το ακούς; Η ίδια μέθη. Η ίδια τυφλή αυτοπεποίθηση. Η ίδια σιωπηρή υπόθεση ότι επειδή νικήσαμε, θα συνεχίσουμε να νικάμε. Ότι επειδή ανατρέψαμε, δεν μπορούμε να ανατραπούμε. Ότι επειδή είμαστε ο καινούριος κόσμος, είμαστε ο τελικός κόσμος.

Οι ελληνιστικοί ομιλητές του Καβάφη, οι Αλεξανδρείς, οι Αντιοχείς, οι Σελευκείς, δεν ήξεραν ότι επρόκειτο να καταποθούν από τη Ρώμη. Πίστευαν ειλικρινά ότι η «ποικίλη δράσις των στοχαστικών προσαρμογών» και η κοινή τους γλώσσα τους έκαναν άτρωτους. Μπέρδεψαν την πολιτισμική εμβέλεια με τη δομική ανθεκτικότητα. Μπέρδεψαν την εξάπλωση της γλώσσας τους με την ασφάλεια του πολιτισμού τους.

Κάνουμε το ίδιο λάθος.

Η Ποικίλη Δράσις των Στοχαστικών Προσαρμογών

Αυτός ο στίχος, «με την ποικίλη δράσι των στοχαστικών προσαρμογών», είναι ίσως ο πιο συντριπτικός. Περιγράφει ακριβώς αυτό που γιορτάζουμε σήμερα: την ικανότητα των συστημάτων ΤΝ να ενσωματώνονται με τα πάντα, να προσαρμόζονται σε κάθε πλαίσιο, να είναι «ευέλικτα» και «στοχαστικά».

Η ευελιξία όμως χωρίς κατανόηση δεν είναι σοφία. Είναι υπακοή. Και η στοχαστική προσαρμογή χωρίς αρχιτεκτονική ασφάλειας δεν είναι εκλέπτυνση. Είναι επιφάνεια επίθεσης.

Σκέψου τι έχουμε χτίσει στο όνομα αυτής της ευελιξίας:

  • Agents ΤΝ με πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων παραγωγής, επειδή ήταν γρηγορότερο από το να χτίσουμε σωστές διεπαφές
  • Vibe-coded εφαρμογές σε παραγωγή χωρίς έλεγχο ασφάλειας, επειδή «το έγραψε η ΤΝ, θα είναι εντάξει»
  • Συστήματα βασισμένα σε prompts που χειρίζονται ευαίσθητα δεδομένα χωρίς καμία έννοια εξουσιοδότησης, επειδή η προσθήκη σωστών ελέγχων πρόσβασης θα καθυστερούσε το demo
  • Ολόκληρες επιχειρησιακές διαδικασίες ανατεθειμένες σε LLM που μπορεί να χειραγωγήσει όποιος καταλαβαίνει πώς να διατυπώσει ένα αίτημα

Πήγαμε την κοινή μας λαλιά ως μέσα στη Βακτριανή, ως τους Ινδούς. Πήγαμε επίσης τις ευπάθειές μας, τις υποθέσεις μας και τα τυφλά μας σημεία ακριβώς ως εκεί.

Η Ρώμη Έρχεται

Στο ποίημα του Καβάφη η Ρώμη δεν αναφέρεται ποτέ. Αυτό είναι το νόημα. Οι ομιλητές δεν τη βλέπουν. Είναι πολύ απασχολημένοι να γιορτάζουν την εμβέλεια της γλώσσας τους και τη λαμπρότητα της κατάκτησής τους. Συνθέτουν επιγραφές για τους Σπαρτιάτες ενώ οι λεγεώνες ήδη βαδίζουν.

Η δική μας Ρώμη μπορεί να πάρει πολλές μορφές:

  • Μια καταστροφή ασφάλειας γεννημένη από εκατομμύρια εφαρμογές παραγόμενες από ΤΝ χωρίς ανθρώπινο έλεγχο. Όχι μία παραβίαση, μια συστημική αποτυχία ολόκληρου του κλάδου που θα κάνει το περιστατικό SolarWinds να μοιάζει με πρόβα.
  • Μια κατάρρευση ποιότητας όταν τα vibe-coded συστήματα συναντήσουν ακραίες περιπτώσεις που οι δημιουργοί τους δεν φαντάστηκαν ποτέ, επειδή οι δημιουργοί δεν κατάλαβαν ποτέ τι έχτισαν.
  • Μια ρυθμιστική αντίδραση όταν οι κυβερνήσεις, η ΕΕ ήδη ηγείται, αποφασίσουν ότι η ταχύτητα εγκατάστασης ΤΝ ξεπέρασε κάθε εύλογο πλαίσιο ασφάλειας και επιβάλουν περιορισμούς που θα κάνουν τον σημερινό AI Act να μοιάζει επιεικής.
  • Μια κρίση εμπιστοσύνης όταν οι χρήστες ανακαλύψουν ότι τα συστήματα από τα οποία εξαρτώνται χτίστηκαν από ανθρώπους που δεν μπορούσαν να εξηγήσουν πώς δουλεύουν, με εργαλεία που δεν καταλαβαίνουν τι παράγουν.

Ή ίσως, και αυτή είναι η αληθινά καβαφική πιθανότητα, η Ρώμη μας είναι κάτι που δεν έχουμε φανταστεί ακόμη. Κάτι που θα μοιάζει προφανές εκ των υστέρων, αλλά που ο σημερινός θριαμβευτισμός μας το κάνει αόρατο.

Για Λακεδαιμονίους να Μιλούμε Τώρα

Η ιδιοφυΐα του Καβάφη είναι ότι και οι δύο αναγνώσεις είναι αληθινές ταυτόχρονα. Οι Σπαρτιάτες ήταν αλαζόνες. Η άρνησή τους να συμμετάσχουν στην εκστρατεία του Αλεξάνδρου ήταν λάθος γεννημένο από υπερηφάνεια. Και ο ελληνιστικός κόσμος που προέκυψε ήταν γνήσια αξιοθαύμαστος: ένας πολιτισμός που διέδωσε την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα σε τρεις ηπείρους.

Και τα δύο ισχύουν. Οι Σπαρτιάτες έκαναν λάθος που έμειναν απέξω. Και οι νικητές έκαναν λάθος που νόμισαν ότι η νίκη τους ήταν μόνιμη.

Το WordPress μένει πίσω. Η επανάσταση της ΤΝ είναι πραγματική. Οι εφαρμογές που χτίζονται σήμερα είναι γνήσια αξιοθαύμαστες. Δημιουργούμε έναν καινούριο κόσμο.

Και επίσης, μέσα στη μέθη μας για ό,τι χτίσαμε, βάζουμε τα θεμέλια για να μας σαρώσει ό,τι έρθει μετά.

Το ερώτημα δεν είναι αν είμαστε ο ελληνιστικός κόσμος. Προφανώς είμαστε. Το ερώτημα είναι αν έχουμε την αυτογνωσία να δούμε το δικό μας ποίημα να γράφεται για εμάς, σε πραγματικό χρόνο, και να χτίσουμε αναλόγως.

Ο Καβάφης ήξερε. Πάντα ήξερε. Το ποίημα δεν είναι προειδοποίηση για τους Σπαρτιάτες. Δεν είναι καν προειδοποίηση για τον ελληνιστικό κόσμο. Είναι προειδοποίηση για όποιον το διαβάζει και σκέφτεται: ναι, αλλά αυτό δεν θα μπορούσε ποτέ να συμβεί σε εμάς.

Η IWH βοηθά οργανισμούς να χτίζουν συστήματα ΤΝ που είναι και επαναστατικά και ανθεκτικά. Πιστεύουμε στον καινούριο κόσμο· απλώς δεν πιστεύουμε ότι είναι άτρωτος. Μιλήστε μαζί μας για υποδομή ΤΝ που θα στέκεται ακόμη όρθια όταν φτάσει η Ρώμη.